Ẹ̀rọ Ìṣirò Ìwọ̀n Èrè Olú

Ìwọ̀n èrè olú (capitalization rate tàbí cap rate) ni owó-wọlé ìṣiṣẹ́ àṣẹ́kù ilé kan fún ọdún kan tí a pín sí iye owó rẹ̀ tàbí iye rẹ̀. Ó fi èrè ọdọọdún tí ilé náà ìbá mú wá hàn bí o bá rà á pátápátá pẹ̀lú owó ọwọ́ rẹ. Ilé tí iye rẹ̀ jẹ́ 200,000 tí ó sì ń mú 12,000 owó-wọlé ìṣiṣẹ́ àṣẹ́kù wá ní ìwọ̀n èrè olú 6%.

Ó sinmi lé ọjà àti irú ilé. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjà, ilé ìgbélé ìyálégbé máa ń tà ní nǹkan bí 4% sí 10%. Ìwọ̀n èrè olú tó kéré sábà máa ń túmọ̀ sí ilé tó wọ́n jù, tí ewu rẹ̀ kéré, ní ibi tó dára; èyí tó ga túmọ̀ sí owó-wọlé púpọ̀ ní ìbámu pẹ̀lú iye owó, ṣùgbọ́n nígbà púpọ̀ ewu tó pọ̀ jù. Fi ilé kan wé àwọn ilé tó jọ ọ́ nítòsí dípò nọ́ńbà kan tí kò yí padà.

Ìwọ̀n èrè olú kò ka owó-ìyáwó sí: ó ka ilé náà sí bí ẹni pé a fi owó ọwọ́ rà á. Èrè owó-lórí-owó (cash-on-cash) ń pín owó tó ń wọlé fún ọ lọ́dọọdún lẹ́yìn ìsanpadà owó-ìyáwó sí owó tí o fi sílẹ̀ gan-an. ROI sábà máa ń lọ jìnnà ju bẹ́ẹ̀ lọ, ó sì ń ka ìlọsókè iye ilé, owó-ìyáwó tí a ti san padà àti ìnáwó títà. Lo ìwọ̀n èrè olú láti fi àwọn ilé wé ara wọn, kí o sì lo àwọn méjì yòókù láti ṣe ìdájọ́ ìdúnàádúrà kan pàtó.

Olùrà méjì lè san owó fún ilé kan náà ní ọ̀nà tó yàtọ̀ pátápátá. Bí a bá yọ owó-ìyáwó kúrò, ìwọ̀n èrè olú di ìdíwọ̀n ilé náà fúnra rẹ̀, kí o lè fi àwọn ilé wé ara wọn lọ́nà tó tọ́ láìka bí olùrà kọ̀ọ̀kan ṣe sanwó fún wọn sí.

Bẹ́ẹ̀ ni, ní ọ̀pọ̀ ìgbà. Ilé díẹ̀ ló máa ń ní ayálégbé ní gbogbo ọjọ́ ọdún, àwọn ayálégbé kan sì máa ń sanwó pẹ́ tàbí kí wọ́n má san rárá. Àdánù ìṣófo àti gbèsè láti 3% sí 10% jẹ́ àròjinlẹ̀ tó wọ́pọ̀; lo ìtàn gidi ilé náà tàbí dátà ọjà agbègbè rẹ bí o bá ní i.

Bẹ́ẹ̀ ni. Ọ̀nà kan náà ń ṣiṣẹ́ fún ilé gbígbé alápá-púpọ̀, ọ́fíìsì, ṣọ́ọ̀bù, ilé ìkẹ́rùsí àti ilé oníṣẹ́-púpọ̀. Fún àdéhùn ìyálégbé ìṣòwò, ṣàyẹ̀wò àwọn ìnáwó tí ayálégbé ń san àti èyí tí onílé ń san, kí o sì tẹ ìnáwó onílé nìkan sí i gẹ́gẹ́ bí ìnáwó ìṣiṣẹ́.

Iye owó ń fi bí àwọn olùrà ṣe ń wo ewu àti ìdàgbàsókè hàn. Ní àwọn ìlú tí gbogbo ènìyàn fẹ́, àwọn olùrà gba èrè owó-wọlé tó kéré nítorí wọ́n retí pé owó ilé àti iye ilé yóò ga sí i, ìṣófo yóò sì kéré, nítorí náà ìwọ̀n èrè olú kéré. Ní àwọn ọjà kékeré tàbí tí kò dúró ṣinṣin, àwọn olùrà fẹ́ owó-wọlé púpọ̀ sí i ní pàṣípààrọ̀ fún ewu tó pọ̀ sí i, nítorí náà ìwọ̀n èrè olú ga.

Ìwọ̀n èrè olú jẹ́ àwòrán ọdún kan ṣoṣo. Kò fi ìlọsókè owó ilé ọjọ́ iwájú hàn, tàbí ìyípadà iye ilé, àwọn àtúnṣe ńlá tó ń bọ̀, tàbí ipa owó-ìyáwó. Ó sì péye tó àwọn nọ́ńbà tí o tẹ̀ sí i nìkan. Lò ó gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò àkọ́kọ́ kíákíá, lẹ́yìn náà ṣe ìtúpalẹ̀ kíkún lórí ìṣàn owó kí o tó dókòwò.